Τετάρτη, 5 Οκτωβρίου 2011

Οι αρχαίες ελληνικες τεχνολογίες και μηχανικές εφευρέσεις ΜΕΡΟΣ Γ





101. Χάλκινο φορητό ρολόγι των Φιλίππων (300 μ.Χ.)

Η εφεύρεση και κατασκευή του ηλιακού αυτού ρολογιού ανήκει στον αρχιτέκτονα του Σεραπείου της Αλεξάνδρειας, Παρμενίωνα. Εκτός από ρολόγι, ήταν και αστρονομικό όργανο και μπορούσε να μετρήσει γεωγραφικά πλάτη κατά προσέγγισιν. Εικάζεται ότι κατασκευάστηκε στην Αλεξάνδρεια, γιατί οι επιγραφές που έχει φανερώνουν ότι το χρησιμοποιούσαν στα γεωγραφικά πλάτη από την Αλεξάνδρεια μέχρι και τη Βιέννη. Ανήκει στην κατηγορία των μεταφερόμενων ρολογιών, τα οποία είχαν πολυπλοκότερους μηχανισμούς από τα στατικά ηλιακά ρολόγια και ήταν μικρά και φτιαγμένα από μπρούντζο.



Αποτελείται από τρεις δακτύλιους, από τους οποίους ο μεγαλύτερος που βρίσκεται εξωτερικά βοηθά στο να ανοιχτούν οι οπές, μέσα στις οποίες περνούν άξονες καρφιά και συγκρατούν τον τρίτο δακτύλιο που βρίσκεται εσωτερικά. Ο δεύτερος δακτύλιος έχει όλες τις επιγραφές (ονόματα πόλεων μαζί με τα γεωγραφικά τους πλάτη, ονόματα μηνών και μετρήσεις για τη φθινοπωρινή και εαρινή Ισημερία) και τον αποτελούν δύο ημιδακτύλιοι, οι οποίοι περιστρέφονται κατά 360 βαθμούς και στερεώνονται με τους ίδιους άξονες αποτελώντας ενιαία κατασκευή με το στέλεχος από το οποίο περνά ένας κρίκος. Από την οπτομετρική οπή περνά το φως και έτσι πάνω στην άντυγα του δακτυλίου πέφτει μια φωτεινή κηλίδα η οποία δείχνει την ώρα πριν ή μετά τη μεσουράνηση (αληθινή μεσημβρία).



102. Βυζαντινό μηχανικό ημερολόγιο (500 μ.Χ.)


Ένα φορητό ηλιακό ρολόγι του 6ου αιώνα μ.Χ. και βυζαντινής προέλευσης, έχει και μηχανικό ημερολόγιο ενσωματωμένο και ανακαλύφθηκε στη μέση Ανατολή. Αποτελούνταν από ένα σύστημα τροχών που ήταν χειροκίνητο και έδειχνε τις ημέρες της εβδομάδας, τις θέσεις ήλιου και σελήνης στο ζωδιακό κύκλο, καθώς και το σεληνιακό χρόνο. Οι τροχοί αυτοί συνιστούσαν το μηχανικό ημερολόγιο. Αν και απόγονος του υπολογιστή των Αντικυθήρων, κατασκευαστικά είναι κατώτερος από το δεύτερο.

Πιο συγκεκριμένα τέσσερα τμήματα είναι αυτά που διασώθηκαν. Μια μεγάλη επιφάνεια σε σχήμα κύκλου η οποία έχει διαβαθμίσεις που αντιστοιχούν στους διάφορους μήνες του χρόνου και βοηθούσαν στους υπολογισμούς που γίνονταν με το γνώμονα που όμως, δε διασώθηκε ο τελευταίος ήταν Κινητός και βοηθούσε στον προσδιορισμό της ώρας, εξαιτίας της σκιάς που έριχνε στον ηλιακό δίσκο. Ένας βραχίονας αναρτήσεως, ο οποίος μαζί με την κυκλική επιφάνεια αποτελούν τμήματα ενός ηλιακού ρολογιού. Ένας άξονας με αναστολέα που έχει επτά λοβούς και στην κάτω πλευρά έχει δύο γρανάζια, από τα οποία το ένα έχει επτά δόντια και το άλλο δέκα και τέλος ένας δίσκος, ο σεληνιακός δίσκος που έχει 59 δόντια και στην κάτω πλευρά του έχει ένα γρανάζι με 19 δόντια.



103. Υγρό πυρ (600 μ.Χ.)

Αν και η ανακάλυψη του υγρού πυρός είχε γίνει πριν από τη βυζαντινή εποχή, χρησιμοποιήθηκε κατά κύριο λόγο από τους βυζαντινούς. Ήταν το κύριο πολεμικό τους όπλο και σε ναυμαχίες και σε πολιορκίες, αλλά δυστυχώς δε γνωρίζουμε τη σύνθεση του. Ειδικοί σωλήνες το εκτόξευαν από τα πλοία με τη βοήθεια αντλιών. Μπορεί να χρησιμοποιούνταν και βαλλίστρες ή καταπέλτες, στους οποίους τοποθετούνταν εύθραυστα δοχεία γεμάτα με το υγρό πυρ, το οποίο μόλις έπεφτε στα εχθρικά πλοία αναφλεγόταν και δεν έσβηνε ακόμα και στη θάλασσα.

Από μια εποχή και έπειτα σταμάτησε η χρησιμοποίηση του ή γιατί βρήκαν οι εχθροί τρόπους εξουδε-τέρωσής του ή γιατί κατάφεραν να ανακαλύψουν τα στοιχεία που το συνέθεταν και έφτιαξαν και οι ίδιοι.


104. Πολομετρητής

Ακριβή χρονολόγηση για το συγκεκριμένο όργανο δεν έχουμε. Το μόνο σίγουρο είναι ότι ανακαλύφθηκε κατά τη διάρκεια των πρώτων μεταχριστιανικών αιώνων. Την ύπαρξη του την πληροφορούμαστε μέσα από τα αραβικά συγγράμματα, τα οποία διέσωσαν πολλά και σημαντικά τμήματα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας. Αποτελεί ένα από τα πιο απλά, αλλά ταυτόχρονα και πιο ευφυή ναυτικά όργανα. Μετρά το έξαρ-μα του πόλου και αποτελείται από ένα παραλληλόγραμμο σανίδι που έχει μήκος 25 εκατοστά, πλάτος 15 εκατοστά και πάχος 1 εκατοστό. Μια από τις στενές πλευρές έχει στο μέσο της μια εγκοπή σε σχήμα ημικυκλίου με διάμετρο 2 εκατοστά. Από την εγκοπή σε κάθετη απόσταση 8 εκατοστών βρίσκεται μια μικρή οπή από την οποία ξεκινά ένας μακρύς και χοντρός σπάγκος. Μόλις λοιπόν, πέσει η νύχτα και έχει ξαστεριά, ο παρατηρητής κρατά με το αριστερό του χέρι το σανίδι από μια από τις μακριές πλευρές του τοποθετώντας το έτσι ώστε μέσα από την εγκοπή της πάνω πλευράς να βλέπει τον πολικό αστέρα και με την κάτω μικρή πλευρά να αγγίζει τον ορίζοντα. Το ζυγίζει και με το δεξί χέρι τεντώνει το σπάγκο μέχρι την ακρη της μύτης του. Κάνει έναν κόμπο σε αυτό το σημείο του σπάγκου και έτσι έχει σχηματισμένη μια γωνία που έχει κέντρο την άκρη της μύτης του και οι δύο νοητές γραμμές του ορίζοντα και του πολικού αστέρα αποτελούν τις πλευρές της. Την άλλη νύχτα έκανε ξανά τη μέτρηση της γωνίας και αν ο κόμπος στο σπάγκο άλλαζε θέση, μεγάλωνε δηλαδή, προς τον πολικό τότε υπήρχε βόρεια διαφορά πλάτους, αν μεγάλωνε προς τον ορίζοντα τότε νότια. Όλα αυτά, αν το καράβι ταξίδευε ανατολικοδυτικά.



105. Μηχανικά πουλιά και ζώα του βυζαντινού θρόνου (830 μ.Χ.)


Ο αυτοκράτορας Θεόφιλος παρήγγειλε την κατασκευή ενός κινούμενου μηχανισμού από χρυσό (το όνομα του κατασκευαστή δεν το γνωρίζουμε), ο οποίος τοποθετήθηκε στην αίθουσα της εθιμοτυπίας του βυζαντινού παλατιού. Δεν είχε καμία πρακτική χρησιμότητα, πέρα από το να εντυπωσιάζει τους εκάστοτε επίσημους επισκέπτες. Αποτελούνταν από δύο λιοντάρια που έστρεφαν τους λαιμούς τους και βρυχώνταν, ένα χρυσό πλάτανο με πουλιά που κελαηδούσαν, γρύπες που ανοιγόκλειναν τα φτερά τους και άλλα άγρια ζώα που βρυχώνταν. Ο Μιχαήλ Γ' αναγκάστηκε να λιώσει αυτόν τον ολόχρυσο μηχανισμό εξαιτίας μηχανικών προβλημάτων, ενώ αργότερα ο Κωνσταντίνος Ζ' διέταξε και πάλι την κατασκευή του από χρυσό και ο πιθανός κατασκευαστής του είναι ο Ήρωνας ο βυζαντινός. Δεν ξέρουμε αν λειτουργούσε ο μηχανισμός με ατμό ή νερό.


106. Βυζαντινό σύστημα προειδοποίησης ή ωρολόγια «εξ ίσου κάμνοντα»: Λέοντας ο Φιλόσοφος ή Μαθηματικός (9ος αιώνας μ.Χ.)

Μια σειρά από φρυκτωρίες που ξεκινούσαν από το φρούριο του Λούλου (βόρεια της Ταρσού) και κατέληγαν στο «ηλιακόν» του Φάρου (Κωνσταντινούπολη) αναμετάδιδε διάφορα μηνύματα, μέσα σε μια ώρα από τη στιγμή που συνέβαινε κάτι στην περιοχή εκεί. Αυτό ήταν κατορθωτό με τα δύο συγχρονισμένα ρολόγια του Λέοντα. Ήταν χωρισμένα σε δώδεκα ώρες και τοποθετημένα στο Λούλο και στο Φάρο. Ένα συγκεκριμένο μήνυμα αντιστοιχούσε στην κάθε ώρα. Όταν κάτι από αυτά συνέβαινε, τότε την ώρα που αντιστοιχούσε στο μήνυμα αυτό, άναβε η πρώτη φωτιά στη φρυκτωρία και αναμεταδιδόταν και στις υπόλοιπες μέσα σε μια ώρα. Αυτό φανερώνει τον τέλειο συγχρονισμό των ρολογιών, ότι η λειτουργία τους βασιζόταν στη διαίρεση της μέρας σε σταθερές ώρες και ότι υπήρχαν δύο ώρες, μέσα στις 24, που ήταν δυνατό να μεταδοθεί το ίδιο μήνυμα.

Δυστυχώς δεν έχουν σωθεί πληροφορίες για τον τρόπο κατασκευής και λειτουργίας των ρολογιών αυτών.


107. Βυζαντινός αστρολάβος (1062 μ.Χ.)

Απόγονος του αστρολάβου του Εύδοξου και αυτός ο βυζαντινός αστρολάβος είναι ελληνικής κατασκευής, όπως γίνεται φανερό από τις χαράξεις των διαφόρων τμημάτων του και τις βασικές κατασκευαστικές λεπτομέρειες που είναι στα ελληνικά. Στην αράχνη, τα ονόματα των αστέρων είναι ελληνικά και προέρχονται από τις ονομασίες του Πτολεμαίου. Στα ελληνικά είναι επίσης και οι αριθμοί, οι ενδείξεις των κλιμάτων, τα γεωγραφικά πλάτη, οι ημέρες μεγαλύτερης διάρκειας. Το όργανο αυτό το παρήγγειλε ο πρωτοσπαθάριος Σέργιος το 1062 μ.Χ. σε κάποιον Έλληνα κατασκευαστή, το όνομα του οποίου παραμένει άγνωστο, αφού δεν αναφέρεται πουθενά στον αστρολάβο.







πηγή: "ΟΤΑΝ ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΤΡΩΓΑΝ ΒΑΛΑΝΙΔΙΑ" Δ.Δ.ΛΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ www.liako.gr


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Ποια είναι η γνώμη σας;

Σχετικά άρθρα